Bijna elk bedrijf gebruikt inmiddels ChatGPT of een vergelijkbare tool, maar weinig kleine bedrijven halen er echt iets uit. Ze weten niet goed waarvoor ze het kunnen inzetten, wat wel en niet mag met klantgegevens, en hoe ze het in hun werk inpassen. Daar ligt werk voor zelfstandigen die het wel snappen: als AI-consultant of automatiseringsspecialist voor het mkb.
Je hoeft geen programmeur te zijn. Wel moet je goed begrijpen hoe een bedrijf werkt, en eerlijk zijn over wat AI niet kan.
In het kort
| Gemiddeld uurtarief | € 120 per uur excl. btw (AI-consultant) |
|---|---|
| Vraag | 82% van de AI-consultants ervaart veel vraag |
| Diploma verplicht? | Nee |
| Startkosten | Laag: laptop, abonnementen op tools |
| Let op | AVG en de Europese AI-verordening |
Wat doe je dan precies?
Er zijn grofweg drie soorten werk:
- Advies en training: je laat een bedrijf zien waar AI tijd kan besparen, en traint medewerkers om er goed mee te werken. Bijvoorbeeld bij het schrijven van offertes, het samenvatten van vergaderingen of het beantwoorden van klantvragen.
- Automatiseren: je koppelt systemen aan elkaar met tools als Zapier, Make of n8n, met AI als onderdeel. Een aanvraag via de website komt dan automatisch in het CRM, krijgt een eerste concept-antwoord en een herinnering in de agenda.
- Chatbots en assistenten bouwen: een chatbot voor de klantenservice van een webshop, of een interne assistent die vragen beantwoordt op basis van de handleidingen van een bedrijf.
Kies een richting en een doelgroep. “AI voor iedereen” verkoopt slecht. “AI voor installatiebedrijven” of “automatiseren voor accountantskantoren” wel. Je spreekt dan de taal van je klant en kent hun processen.
Wat verdien je?
Volgens het Uurtarievenboekje 2026 van Knab rekent een zelfstandige AI-consultant gemiddeld € 120 per uur excl. btw. Voor AI-implementatie bij klanten ligt het gemiddelde op € 114. De gemiddelde omzet was in 2025 bijna € 130.000. 82% van de AI-consultants ervaart veel vraag, en bijna de helft weinig concurrentie.
Dat zijn gemiddelden van mensen die het al doen, vaak met een achtergrond in IT of consultancy. Als starter zonder ervaring zit je waarschijnlijk lager. Veel consultants werken met vaste prijzen: een workshop voor een team, een automatisering voor een vast bedrag of een maandabonnement voor onderhoud en ondersteuning. Reken je ondergrens uit met de uurtarief-calculator.
Welke regels moet je kennen?
Je klanten verwachten dat jij weet wat mag. Twee regels zijn het belangrijkst:
- De AVG. Zodra je persoonsgegevens in een AI-tool zet, gelden de privacyregels. Waar worden de gegevens opgeslagen? Gebruikt de leverancier ze om zijn model te trainen? Is er een verwerkersovereenkomst? Het Ondernemersplein heeft een checklist voor de AVG.
- De Europese AI-verordening. Organisaties die AI gebruiken, moeten zorgen dat hun medewerkers er voldoende kennis van hebben: AI-geletterdheid. De Autoriteit Persoonsgegevens legt in “Aan de slag met AI-geletterdheid” uit hoe je dat aanpakt. Voor jou is dat een kans: veel mkb-bedrijven zoeken hier hulp bij.
Wees eerlijk over de grenzen van AI. Taalmodellen maken fouten en verzinnen soms dingen. Bouw altijd een controle door een mens in, zeker bij teksten die naar klanten gaan of bij beslissingen over mensen.
Hoe begin je?
- Word goed in de tools. Gebruik ze dagelijks in je eigen werk, en leer automatiseringstools zoals Zapier, Make of n8n.
- Doe een paar projecten voor bedrijven die je kent, tegen een lage prijs of in ruil voor een review. Leg vast hoeveel tijd ze ermee besparen.
- Maak voorbeelden concreet. “Dit installatiebedrijf maakt offertes nu in tien minuten in plaats van een uur” verkoopt beter dan “AI-transformatie”.
- Schrijf je in bij de KVK. Lees hoe inschrijven werkt. Over je diensten reken je 21% btw; gebruik de btw-calculator.
- Regel een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Gaat een automatisering mis en verstuurt hij verkeerde facturen, dan wil je verzekerd zijn. Lees meer over verzekeringen voor ondernemers.
Klanten vinden
- LinkedIn: deel concrete voorbeelden en wat je leert. Ondernemers zoeken iemand die het praktisch uitlegt.
- Workshops bij ondernemersverenigingen, branchevereniging of bedrijvenkringen. Een workshop levert vaak vervolgopdrachten op.
- Samenwerken met accountants, IT-beheerders en webbouwers, die dezelfde klanten hebben.
Meer tips lees je in 10 manieren om je eerste klanten te vinden.
Veelgestelde vragen
Moet ik kunnen programmeren om AI-consultant te worden?
Nee. Voor advies, training en automatiseren met no-code-tools hoeft dat niet. Voor het bouwen van eigen AI-toepassingen helpt programmeerkennis wel.
Wat verdient een AI-consultant?
Volgens Knab gemiddeld € 120 per uur excl. btw. Starters zonder achtergrond in IT of consultancy zitten meestal lager.
Gaat dit vak niet snel weer verdwijnen?
De tools veranderen snel, dus je moet blijven bijleren. De vraag naar mensen die AI praktisch laten werken in een bedrijf, groeit voorlopig.
