Bijna elke starter twijfelt tussen drie rechtsvormen: een eenmanszaak, een VOF of een BV. Begin je alleen, dan is het antwoord meestal simpel: een eenmanszaak. Begin je met z’n tweeën, of verwacht je hoge winsten of grote risico’s, dan wordt het interessanter. Hieronder lees je de verschillen, en wanneer welke rechtsvorm past.
In het kort
| Eenmanszaak | VOF | BV | |
| Voor wie | Eén ondernemer | Twee of meer ondernemers | Eén of meer aandeelhouders |
| Oprichten | Zelf, bij de KVK | Zelf, bij de KVK | Via een notaris |
| Aansprakelijk | Privé, volledig | Privé, ook voor schulden van je vennoot | Meestal alleen de BV |
| Belasting | Inkomstenbelasting | Inkomstenbelasting per vennoot | Vennootschapsbelasting, plus loon en dividend |
| Ondernemersaftrek | Ja | Ja, per vennoot | Nee |
| Jaarrekening publiceren | Nee | Nee | Ja |
Eenmanszaak
De eenmanszaak is de meest gekozen rechtsvorm voor starters en zzp’ers. Je schrijft hem zelf in bij de KVK, voor € 85,15. Lees hoe inschrijven werkt.
- Voordelen: eenvoudig en goedkoop, weinig administratie, en je krijgt de ondernemersaftrek: zelfstandigenaftrek, startersaftrek en MKB-winstvrijstelling. Lees wat je bij de Belastingdienst regelt.
- Nadeel: juridisch ben jij je bedrijf. Heeft je bedrijf schulden, dan ben je daarvoor privé aansprakelijk, met je spaargeld en eventueel je huis.
Voor de meeste zzp’ers en kleine bedrijven met weinig risico is dat geen probleem. Een goede aansprakelijkheidsverzekering dekt veel risico’s af.
VOF: samen ondernemen
Een vennootschap onder firma (VOF) is een eenmanszaak met twee of meer eigenaren, de vennoten. Je richt hem zelf op bij de KVK, zonder notaris. Volgens het Ondernemersplein moet je het volgende weten:
- Je bent hoofdelijk aansprakelijk. Schuldeisers kunnen elke vennoot aanspreken voor de hele schuld van de VOF, ook als een andere vennoot die schuld heeft gemaakt.
- Een VOF-contract is niet verplicht, maar wel heel verstandig. Leg vast wie wat inbrengt, hoe jullie de winst verdelen, wie wat mag beslissen en wat er gebeurt als een van jullie wil stoppen. Zonder contract is iedere vennoot volledig tekenbevoegd.
- Belasting: elke vennoot betaalt inkomstenbelasting over zijn eigen deel van de winst, en kan zelf ondernemersaftrek krijgen als hij aan de voorwaarden voldoet.
Begin je samen met je partner? Ook dan is een VOF vaak de logische vorm. Laat in dat geval goed uitzoeken wat de gevolgen zijn voor jullie privévermogen.
BV
Een besloten vennootschap (BV) is een rechtspersoon: het bedrijf staat los van jou als persoon. Je richt hem op via een notaris. Het minimale startkapitaal is € 0,01.
- Aansprakelijkheid: meestal is alleen de BV aansprakelijk voor schulden. Bij wanbestuur kan een bestuurder wel privé aansprakelijk worden gesteld. Banken vragen bij een lening vaak een persoonlijke borgstelling.
- Belasting: de BV betaalt vennootschapsbelasting, in 2026 19% over de eerste € 200.000 winst en 25,8% daarboven. Werk je zelf in je BV als directeur-grootaandeelhouder (dga), dan moet je jezelf een gebruikelijk loon betalen. Dat is in 2026 in principe minimaal € 58.000 per jaar. Winst die je daarna uitkeert als dividend, wordt nog eens belast.
- Kosten: notariskosten bij de oprichting, een salarisadministratie, een jaarrekening die je moet deponeren bij de KVK, en meestal een boekhouder.
- Geen ondernemersaftrek: zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling gelden niet voor een BV.
Wanneer is een BV slimmer dan een eenmanszaak?
Een BV wordt pas fiscaal interessant bij een flinke winst. Een vuistregel: twijfel ergens tussen € 100.000 en € 150.000 winst per jaar, en laat het boven dat bedrag door een boekhouder doorrekenen. Daaronder kost een BV je vooral geld en administratie.
Een BV kan ook verstandig zijn om andere redenen dan belasting:
- je loopt grote risico’s die je niet kunt verzekeren;
- je wilt investeerders laten instappen, of later aandelen verkopen;
- je wilt met meerdere partners samenwerken, met duidelijke regels over eigendom.
Twijfel je? Beantwoord een paar vragen in de rechtsvorm-keuzehulp.
Andere rechtsvormen
- Maatschap: een samenwerking van vrije beroepen, zoals artsen of advocaten. Lijkt op een VOF.
- Commanditaire vennootschap (CV): een VOF met stille vennoten, die alleen geld inbrengen en beperkt aansprakelijk zijn.
- Stichting: voor een maatschappelijk of ideëel doel, niet om winst uit te keren aan de oprichters.
- NV: voor grote bedrijven waarvan de aandelen vrij verhandelbaar zijn. Voor starters niet relevant.
Het Ondernemersplein heeft een overzicht van alle rechtsvormen.
Later overstappen
Je zit niet vast aan je eerste keuze. Veel ondernemers beginnen met een eenmanszaak en stappen over naar een BV als hun winst groeit. Wordt je eenmanszaak een VOF omdat er een partner bijkomt, dan wijzig je dat bij de KVK. De overstap van eenmanszaak naar BV heeft fiscale gevolgen. Laat die door een boekhouder of notaris begeleiden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een eenmanszaak en een VOF?
Een eenmanszaak heeft één eigenaar, een VOF twee of meer. Bij een VOF ben je ook aansprakelijk voor schulden die je vennoot maakt.
Wat is beter: VOF of BV?
Een VOF is goedkoper en eenvoudiger, met ondernemersaftrek per vennoot. Een BV beschermt je privévermogen beter en wordt fiscaal pas interessant bij een hoge winst.
Wat is de beste rechtsvorm voor een zzp’er?
Voor de meeste zzp’ers een eenmanszaak, vanwege de lage kosten en de ondernemersaftrek.
Kan ik later van rechtsvorm veranderen?
Ja. Een overstap naar een BV heeft wel fiscale gevolgen; laat je daarbij helpen.
